— · – – ···
Instalacje i Interwencje w Przestrzeni Publicznej
Nowy Port, Gdańsk

O Narracjach

NARRACJE to odbywający się od 2009 roku festiwal artystycznych instalacji wizualnych, które po zmroku ożywają w przestrzeni publicznej listopadowego Gdańska. NARRACJE powstały po to, by eksplorować miejskie wątki i konteksty oraz tworzyć nowe gdańskie opowieści.

Do 2011 roku program Festiwalu tworzyła niemiecka kuratorka, Bettina Peltz. W 2012 roku w drodze międzynarodowego otwartego konkursu kuratorem NARRACJI został działający w Stanach Zjednoczonych Kanadyjczyk, Steven Matijcio, autorem programu NARRACJI 2013 był niezależny nowozelandzki kurator, Rob Garrett, a w 2014 roku swoją koncepcję zrealizowali Anna Witkowska i Adam Witkowski.

Kuratorką tegorocznej edycji NARRACJI (20-21 listopada 2015, Nowy Port) jest Anna Smolak.

NARRACJE 2015: KONCEPCJA KURATORSKA

Przemytnicy

Nowy Port w niczym nie przypomina dziś, przywoływanej we wspomnieniach i historycznych opracowaniach tętniącej życiem nocnym portowej dzielnicy, gdzie jeszcze w latach 60. słyszało się mieszankę egzotycznie brzmiących języków, a lokalne kawiarnie, bary i gospody zapewniały rozrywkę stacjonującym tu marynarzom.

Po II wojnie światowej władze komunistyczne objęły port szczególnym nadzorem jako silnie strzeżoną strefę graniczną. Efektem tej polityki była likwidacja strefy wolnocłowej (przywrócona w latach 90.). Regulacje te symulowały nielegalne praktyki przemytu towarów. Dziś kontrabandę wiąże się z Nowym Portem przede wszystkim w kontekście drobnego handlu, głównie bursztynem. Upadek lokalnego przemysłu i stopniowe ograniczanie funkcji portu wpłynęły negatywnie na jakość życia mieszkańców. Z drugiej strony położenie Nowego Portu jak i ograniczona komunikacja z pozostałą częścią miasta stanowią o odrębności i małomiasteczkowym charakterze dzielnicy. Stosunkowo niskie zaludnienie sprawia, że mieszkańcy znają się z widzenia i kultywują typowe dla małych miejscowości obyczaje. Nowy Port od niedawna przyciąga aktywistów i poszukiwaczy szczęścia, a tańsze mieszkania - ludzi młodych, którzy tu upatrują dla siebie szansy na stabilizację.

W Nowym Porcie brak jest jednak miejsc, które postrzegane byłyby jako przyjazna, wspólna strefa spędzania wolnego czasu. Znikoma infrastruktura gastronomiczna, brak kawiarni i oferty "życia nocnego" nie sprzyjają integracji lokalnej społeczności i nie wpływają na zainteresowanie dzielnicą turystów.

Do konceptualizacji mechanizmów przemytu w strategii kuratorskiej skłania nie tylko obecność tych wątków w historii portowej dzielnicy, ale też sama formuła Festiwalu. Odbywające się nocą akcje i wydarzenia artystyczne, ograniczone w czasie lecz intensywne doznawanie sztuki w przestrzeni miejskiej, mają w sobie coś ze specyfiki nocnej aktywności portów, których szczególna, animistyczna infrastruktura potęguje wrażenie rozgrywającego się na żywo spektaklu, a oparta na grze świateł i cieni choreografia portowego życia ujawnia obecność niewidocznych za dnia aktorów: marynarzy, rybaków, robotników portowych.

Festiwal Narracje 2015 bada potencjał mechanizmów przemytu w budowaniu wspólnotowości miejskiej. Celem projektu jest zmiana postrzegania dzielnicy i wykorzystanie jej kulturotwórczego potencjału i naturalnych uwarunkowań w taki sposób, aby negatywne konotacje poprzez ich twórczą interpretację stały się atutem miejsca.

Tytułowi Przemytnicy to artyści z krajów Morza Bałtyckiego i mieszkańcy dzielnicy, których prywatne historie nakładają się na historyczne meta narracje regionu.

Dziś obszar Bałtyku jest barometrem politycznych i ekonomicznych nastrojów w Europie. Tu przecinają się lokalne doświadczenia i globalne tendencje. Wraz ze stopniowym rozszerzaniem Unii Europejskiej o kraje należące do byłego bloku wschodniego, zmieniało się znaczenie i odczuwalność granic w tym obszarze. Obecnie granica z Rosją nie tylko symbolicznie ale i fizycznie wyznacza linię pomiędzy starym i nowym porządkiem. Na jej odczuwalność nakładają się najbardziej aktualne napięcia polityczne.

Uprzywilejowanym praktykom przemieszczania (turystyka, wymiana handlowa) towarzyszy drugi obieg szczególnego rodzaju mobilności, który jest echem pogłębiającego się rozwarstwienia społecznego i ekonomicznego w Europie. Niedostrzeganymi bohaterami nadmorskiego krajobrazu są przygraniczne "mrówki", niby-turyści i niby-rybacy, których obecność zakorzeniona jest w lokalnym doświadczeniu niedoboru. Nielegalnym praktykom wymiany towarów i mobilności towarzyszy często poczucie wspólnotowości, społecznej solidarności i chęć kultywowania tradycji rodzinnych. Zjawiska te romantyzują przemyt, a ich zakorzenienie w nierównym układzie sił i społeczno-ekonomicznym rozwarstwieniu poddaje w wątpliwość moralno-etyczną ocenę tych działań.

Przenosząc zjawisko przemytu na pole praktyk kulturowych Festiwal NARRACJE szuka połączeń pomiędzy tym co dostępne i ukryte, zbiorowe i indywidualne, materialne i efemeryczne. Wykorzystuje moment nieuwagi dla wyznaczenia nowych przestrzeni kontaktu i wymiany. Pozostawia po sobie nie tyle trwałą zmianę co jej potencjalność. Za sprawą transgresyjnego i komunikacyjnego charakteru twórczości zaproszonych do projektu artystów przenika zastane granice i struktury tworząc nowe kanały przepływu wiedzy, materii i energii.

Scenariusz Festiwalu i charakter projektów będzie odwoływał się z jednej strony do sposobów funkcjonowania sztuki w przestrzeni publicznej, z drugiej do rytuałów morskiego życia nocnego jako ważnego elementu funkcjonowania społeczności. Prezentowane na Festiwalu projekty będą odnosić się między innymi do roli światła w percepcji przestrzeni publicznej, jako medium zdolnego eksponować zjawiska i formalnie kształtować przestrzeń, przyciągające uwagę, ale też niosące ze sobą ryzyko pogłębienia istniejącej strefy cienia, marginalizujące; różnych form pozawerbalnej komunikacji w strefie morskiej; metody dystrybucji sztuki w mieście; roli "nie-miejsca" w procesie kształtowania tożsamości; praktyk zbiorowego doświadczania, rytuałów i wymiany; funkcji kostiumu i kamuflażu w odgrywanych społecznie rolach.

Problemy poruszane w obrębie głównej idei.


"mrówki" – drobny przemyt jako forma zbiorowego doświadczenia, mobilności, lokalnego rytuału, komunikacji.
"kopacze" – nielegalne wydobywanie i obrót zasobami naturalnymi.
"kontrabanda" – przemyt towarów jako forma kreatywnej dystrybucji.
"radar" – zakłócenie strefy audio, przechwyt informacji.
"latarnia" – światło w strefie morskiej jako forma pozawerbalnej komunikacji ostrzegawczej.
"niby-turyści" – kostium jako kamuflaż.
"tratwa" – łódź jako nie-miejsce (non-lieu).

— · – – ···

 

Kuratorka

Anna Smolak

Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz podyplomowe studia w zakresie dyplomacji kulturalnej w Collegium Civitas. W latach 2004-2012 związana z Bunkrem Sztuki, wcześniej prowadziła Galerię Sito promującą młodych artystów. Obecnie odpowiada za kształtowanie programu galerii BWA Sokół w Nowym Sączu.

Uczestniczyła m.in. w programach: Residency Unlimited, Nowy Jork (2014), Inverse Institutions, Flutgraben, Berlin (2012); Vesel Art Project, Bari (2011); GeoAIR Collaborative Cultural Project, GeoAir, Tibilisi (2011), Post Socialism and Media Transformations: Strategies and Represantations, AICA Armenia, Erewań (2008).

Kuratorka projektów (wybór): Katarzyna Krakowiak, Spekulacje, Art Boom Festival, Kraków (2013); And what if… Institutions: alternative scenario (w ramach Giant Step), Galeria Labirynt, Lublin (2012) – z Magdaleną Ujmą i Magdalena Linkowską; Podążaj za białym królikiem! Wystawa dla dzieci – z Magdaleną Ujmą, Anną Bargiel, Sandrą Dichtl, Dortmunder Kurstverein (2012), Bunkier Sztuki, Kraków (2010); Katarzyna Krakowiak. Panorama, Bunkier Sztuki, Kraków (2011); Oliver Ressler. Socialism Failed. Capitalism is Bankrupt. What comes Next?, Bunkier Sztuki, Kraków (2011), Transkultura, Bunkier Sztuki, Kraków (2006-2008), z Magdaleną Ujmą. Redaktorka książek o sztuce i katalogów wystaw. Współpracuje z Wydziałem Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego. Jej zawodowe zainteresowania obejmują obszary wykluczeń i transgresji.

— · – – ···

Organizatorzy

 

Open Call

Zapraszamy artystów, dizajnerów, architektów, aktywistów i animatorów do składania projektów w ramach 7 edycji Festiwalu Narracje odbywającej się w 2015 roku w Gdańsku pod hasłem Przemytnicy. Termin nadsyłania propozycji upływa 15 września 2015. Adres do przesyłania zgłoszeń: info@narracje.eu

NIE-MIEJSCA

Tegoroczny otwarty nabór projektów jest zaproszeniem do przedefiniowania mieszkalnych kwartałów Nowego Portu (pomiędzy ulicami Oliwską i Wolności) w kategoriach nie-miejsc.

Nie-miejsce to termin zaproponowany przez Marca Augé w odniesieniu do przestrzeni, w których wytraceniu ulegają kategorie tego co bliskie i dalekie, obce i znajome, indywidualne i zbiorowe. Chociaż w rozumieniu Augé'a nie-miejsca to przede wszystkim upodabniające się do siebie przestrzenie takie jak lotniska, autostrady, hotele, my chcielibyśmy odnieść się do tego pojęcia w jego bardziej abstrakcyjnym wymiarze. Interesuje nas tranzytowy, ale też egalitarny charakter nie-miejsc. Przyglądamy się ich choreografii, którą wytycza system znaków, drogowskazów i sygnałów. Nie bez znaczenia są dla nas przemytnicze konotacje "nie-miejsca", które wiążą się ze nielegalnymi strategiami wymiany, przekraczaniem granic, ale też oczekiwaniem i projektowaniem przyszłości.

Szczególna formuła Festiwalu Narracje to spotkanie tego co lokalne, zakorzenione i specyficzne z nową warstwą znaczeń, która uzewnętrznia się w działaniach artystycznych. Tymczasowa obecność sztuki i dynamika jej odbioru, podczas wyreżyserowanych wieczornych spacerów sprawia, że przestrzeń miejsca w wymiarze symbolicznym zaczyna nosić znamiona "nie-miejsca". Pojęciem tym nie posługujemy się jednak w opozycji do tego co lokalne, a raczej używamy go jako potencjalnej możliwości twórczego rozszczelnienia tkanki miejskiej, które zapowiada nowe możliwości jej postrzegania i użytkowania. W przewrotnej opozycji do tworzenia miejsc (placemaking) "nie-miejsce" uwalniania swoich użytkowników - mieszkańców, przyjezdnych zwiedzających – od własnych przyzwyczajeń i społecznych hierarchii dając pole do niespodziewanych i spontanicznych spotkań, zdarzeń i zachowań.

Proponujemy odnieść się do mieszkalnych kwartałów dzielnicy Nowy Port, znajdujących się pomiędzy ulicami Oliwską i Wolności. Chcemy wykorzystać przestrzenie podwórek, pasaży, bram i zaułków. W ich obrębie pragniemy zaprojektować sytuacje, które uciekając od rozbudowanych narracji na rzecz znaków i cytatów, podpowiadają sposoby poruszania się i sugerują nieformalne przestrzenie spotkania. Nie narzucamy, ani nie ograniczamy użytych środków wyrazu, jednak zależy nam, żeby w zgłaszanych projektach uwzględnione zostały szczególne okoliczności odbywającego się listopadową nocą Festiwalu.

NIE-MIEJSCA CZYLI GDZIE?

- w podwórkach
- w pasażach
- w bramach
- w zaułkach

NIE-MIEJSCA CZYLI CO?

Instalacje, sytuacje, spotkania, zdarzenia, choreografie, oznakowania, komunikaty, sygnały świetlne i dźwiękowe.

NALEŻY UWZGLĘDNIĆ

- listopadową aurę
- nocną porę odbywania się Festiwalu
- koncepcję kuratorską

FORMAT ZGŁOSZEŃ

- propozycje konkretnej lokalizacji (ze wskazaniem adresu) lub charakterystykę potencjalnej (np. podwórko, elewacja budynku, pasaż, witryna).
- opis założeń projektu (max. 1 strona)
- specyfikację techniczną
- wizualizację / szkic
- zakładany budżet projektu
- dane osobowe zgłaszającego

WARUNKI FINANSOWE KONKURSU

Całkowite wynagrodzenie autora/autorów projektu zapewniane przez organizatorów wynosi 1 500,00 zł brutto.

Budżet przeznaczony na produkcję wszystkich projektów wybranych w otwartym naborze to 15 000 zł brutto. Osoby uczestniczące w otwartym naborze prosimy o wstępne oszacowanie kosztów produkcji swoich projektów.

O tym, ile prac zostanie wybranych zadecydują kuratorka wraz z organizatorami Festiwalu, średni budżet realizacji jednej pracy nie jest więc z góry określony.

Ostateczne budżety projektów wybranych do realizacji ustalone zostaną po konsultacji z organizatorami.

— · – – ···

Kontakt

Instytut Kultury Miejskiej

ul. Długi Targ 39/40, Gdańsk
e-mail: info@narracje.eu · www.ikm.gda.pl

— · – – ···